مترجم: ثمر احتشامی

خلاف تصور كسانی كه جامعه اطلاعاتی را مختص زمان نیامده می دانند، اطلاعات به یكی از اركان اصلی عصر ما بدل شده است. تقریباً در تمام وجوه زندگی، ما به اطلاعات و دانش نیازمندیم تا بتوانیم نیازهای اولیه خود را رفع كنیم، در فعالیت های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شركت كنیم و به طور كلی زندگی كنیم.

بسیاری از كشورها برای هم گام شدن با رشد و توسعه بین المللی ICT، برنامه های كوتاه مدت ده ساله در نظر گرفته اند. سازمان های بین المللی و منطقه ای همانند بانك جهانی، سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، آپك و اتحادیه ملل آسیای جنوب شرقی، برای كشورهای عضو روش های راهبردی و  تحقیق های جامع در زمینه IT در نظر گرفته اند تا با مشاركت در این طرح ها، سطح اطلاعاتی خود را در این زمینه ارتقا بخشند.

اگرچه فناوری اطلاعات و ارتباطات یک تکنولوژی کارآمد است اما نباید این نکته را از نظر دور بداریم كه بدون برنامه ریزی مدون، می تواند ما را به درون شكاف دیجیتالی بیندازد. مسلما هیچ یك از ما نباید در این دنیای چالش برانگیز و بسیار كارآمد دیجیتال، منزوی شود. و به همین دلیل دسترسی هر چه بیشتر به فناوری اطلاعات و ارتباطات برای همه به خصوص افرادی كه معلولیت دارند، بسیار اهمیت دارد.

افراد معلول به دلیل ناتوانی خود، از پیشرفت هر روزه جامعه عقب مانده اند.

از این رو فناوری اطلاعات می تواند همانند پلی این شکاف را بپوشاند. فناوری اطلاعات همان معجونی معجزه آساست که به افراد ناتوان کمک می کند تا با روشی مناسب و دقیق گام بزرگی به جلو  بردارند. بهترین حرکت، ایجاد التزام برای فراهم کردن فضایی برای دسترسی بهینه این افراد به منابع فناوری اطلاعات است.

کمیته اجتماعی و اقتصادی سازمان ملل متحد در منطقه آسیا و اقیانوسیه، در سال 2002 سمیناری را با موضوع "پیشنهادهایی در حوزه قانون برای بررسی دسترسی افراد معلول در منطقه آسیا و اقیانوسیه به فناوری اطلاعات و ارتباطات" برگزار کرد. در این سمینار به منظور روشن کردن شکاف دیجیتالی که افراد معلول با آن دست به گریبانند و برای ارتقا بخشیدن به وضع موجود، عبارت های "افراد معلول"، "فناوری اطلاعات" و "دسترسی" با موشکافی بیشتری تعریف شدند.

بر همین اساس، عبارت "معلول" به کسی نسبت داده می شود که به سبب ناتوانی فیزیکی، عصبی، ذهنی، و یا روانی دسترسی محدودی به فناوری اطلاعات دارد.

"فناوری اطلاعات" شامل تکنولوژی دیجیتال و آنالوگ است که برای ایجاد ارتباط، انتقال دانش و سایر فعالیت های مرتبط استفاده می شود. "دسترسی" به معنای شرایط و کمیت سرویس هایی است که در اختیار افراد معلول قرار دارند.

در نتیجه این سمینار، هفت منطقه بسیار نیازمند مشخص شدند و تصمیم های لازم در راستای بهبود وضعیت ارتباطی افراد معلول این مناطق اتخاذ شد.

طبق قوانین سازمان ملل متحد درباره تساوی حقوق افراد معلول با سایر افراد جامعه، کشورها موظفند با توجه به اهمیت دسترسی یکسان به امکانات در تمامی وجوه یک جامعه، الف) با معرفی برنامه های کاربردی فضای فیزیکی مناسبی را طراحی کنند و ب) امکان دسترسی به اطلاعات و منابع ارتباطی را متعهد شوند.

از آن جایی که فناوری اطلاعات و ارتباطات یک مساله جهانی است و تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت است، ما نیز باید خود را با این رشد بین امللی هماهنگ کنیم. بنابراین بررسی روند پیشرفت این فناوری و گسترش فعالیت های کاربردی بسیار اهمیت دارد.

به منظور درگیر کردن افراد معلول جامعه با فناوری اطلاعات و ارتباطات و یا افزایش امکانات برای آن ها در نظر گرفتن مسایل زیر ضروری است:

_ درک صحیح از امکانات و سرویس های ICT کشور

_ ارزیابی دقیق نیازها برای برنامه ریزی مناسب

_طراحی و گسترش دادن محصولات خاص ICT مانند نرم افزارهای کمکی و آوانویس، محصولاتی که تکنیک های استفاده بهینه از ICT را برای افراد معلول در زمینه فیزیکی، شنیداری، گفتاری، ذهنی، کودکان مبتلا به خیال پرستی و دیگران ارایه می کنند.

برای طراحی فعالیت ها باید بهترین نحو از قوانین موجود استفاده کرد. قوانین بین المللی ICT و ابزارآلات پیشرفته برای بهبود وضعیت موجود در اختیار ما هستند. اکنون باید شروع کنیم.

بخش اول، دولت است که در مرحله کنترل بر چگونگی همه گیر کردن محصولات ICT، می تواند نقش مهمی را ایفا کند.

در دهکده جهانی بخش خصوصی روز به روز قدرت بیشتری پیدا می کند. بزرگ ترین چالش برای  بخش دوم این است که با در نظر گرفتن سود شخصی، چگونه پاسخگوی تمامی نیازهای کاربران خود - فاقد یا دارای معلولیت- باشند.

سوم جامعه مدنی است که مهم ترین و پویاترین بخش است. این بخش شامل گروه های مردمی گوناگون با پیشینه های گوناگون است. جامعه مدنی می تواند هم زمان بر بخش خصوصی و دولت تاثیر گذارد. توسط این بخش است که مشکلات افراد معلول مشخص می شود و سبب می شود که جامعه نیازهای این گروه را به خوبی بشناسد.

در آخر، می توان با تلاشی صادقانه و عزمی راسخ فرصت های جدیدی را برای افراد معلول ایجاد کرد.

به زبان دیگر اگر ما بتوانیم از معجون معجزه آسای ICT به درستی بهره گیریم، شاهد تغییری شگرف در زمینه گسترش دسترسی به ICT برای افرادی که دارای معلولیت هستند، خواهیم بود.