یکه‌تازی هجمه‌ها در فضای مجازی

هجمه در فضای مجازی مقوله ایست که مدت‌هاست با آن درگیر هستیم. از حمله به سیاسیون و سلبریتی‌های وطنی و خارجی گرفته تا حمله به همکار و فامیل. در این گزارش ماهیت این‌گونه فعالیت‌ها، اثرات و راه‌حل‌هایی که برای آن وجود دارد را بررسی خواهیم کرد.
 
به گزارش فاوانیوز به نقل از ایرنا، «میثم علی‌زاده» دکترای علوم اجتماعی محاسباتی از دانشگاه جرج میسون آمریکا دارد و اولین دوره پسادکتری خود را در مرکز تحقیقات شبکه‌ها و سیستم‌های پیچیده دانشگاه ایندیانا گذرانده است. این پژوهشگر که در حال حاضر دوره پسادکتری دیگری را در دانشکده امور عمومی و بین‌الملل دانشگاه پرینستون می‌گذراند، در گفت‌وگوی اختصاصی با ایرنا با استناد به تحقیق و پژوهش‌هایی که طی این سال‌ها انجام داده و درگیر آن بوده، درباره علت هجمه‌هایی که در فضای مجازی شکل می‌گیرد، صحبت کرد. هجمه‌هایی که گاه گروهی را در برمی‌گیرد، گاهی یک فرد را و گاهی به سمت یک جریان کشیده می‌شود.
** ماهیت این‌گونه فعالیت‌ها چیست؟
سوال مهم و محوری که در شکل گرفتن هجمه نسبت به افراد یا گروهی وجود دارد، این است که ماهیت این‌گونه فعالیت‌ها چیست؟ چه تحلیل روانشناسی و سیاسی ممکن است پشت این فعالیت‌ها وجود داشته باشد؟
یک روز می‌شنویم که عده‌ای می‌گویند باید اینترنت را محدود کرد چون گاهی دو گیک اینترنت منجر به بارداری می‌شود، یا چیزی که در این مدت خیلی شاهد آن بوده‌ایم جمع‌کردن طومار علیه وزیر ارتباطات و فضای مجازی است، علیزاده با این مثال‌ها به بحث شکل‌گیری هجمه‌ها ورود می‌کند و می‌گوید: یکی از مهم‌ترین اهداف ایجاد هجمه، برانگیختن ترکیبی از مسائل احساسی و اخلاقی در ذهن مخاطب است که در علم روانشناسی به آن احساسات اخلاقی می‌گویند. در یک دسته‌بندی کلی دو نوع احساس داریم. یکی احساس اخلاقی و دیگری احساسی که خیلی ربطی به مسائل اخلاقی ندارد.

این پژوهشگر افزود: احساسات اخلاقی چیزی از جنس تنفر و امید هستند، اما آن‌هایی که ربطی به مسائل اخلاقی ندارند از جنس ترس یا علاقه و عشق است. احساسات اخلاقی آن دسته از احساساتی هستند که زمینه پیدایش آن‌ها معمولاً ارزش‌ها، هنجارهای اجتماعی و مسائل دیگر خواهانه است.
معمولاً مسائل سیاسی –آن‌هایی که از جنس قضاوت کردن، مسئولیت‌پذیری و رأی دادن هستند- ارتباط و همبستگی بالایی با احساسات اخلاقی دارند. چون احساسات اخلاقی یکی از موضوعاتی است که در مقایسه با دیگر موضوعات گفتمان، نظر مخاطب را بیشتر به خود جلب می‌کند.
اخبار یا مطالبی که ترکیبی از احساسات اخلاقی را داشته باشند، افراد بیشتری را به خود جذب می‌کنند و شاید به همین دلیل است که هجمه‌ها شکل می‌گیرد. برای این‌که افراد بیشتری به سمت شخص تولیدکننده هجمه جذب شوند یا احساسات منفی علیه شخص مورد هجمه واقع‌شده ایجاد گردد.
او در ادامه به تحقیقی که توسط محققان دانشگاه نیویورک انجام‌شده اشاره کرد و گفت: در این تحقیق مشخص شد به ازای هر یک کلمه‌حاوی احساسات اخلاقی که به توئیت اضافه می‌شود، حدود ۲۰ درصد احتمال ریتوئیت شدن آن افزایش پیدا می‌کند.
این مطالعه با محور قرار دادن توئیت‌های سیاسی امریکا در سال ۲۰۱۶ انجام شد. در این تحقیق، توئیت‌های هر دو کاندیدای ریاست جمهوری امریکا ترامپ و کلینتون را بررسی کردند.
نتیجه به‌دست‌آمده نشان می‌داد تقریباً کلینتون از کلمات احساسی اخلاقی استفاده نکرده، اما در مقابل ترامپ تا آن‌جا که می‌توانسته این کلمات را به محتوای توئیت‌های خود اضافه کرده است.
علیزاده گفت: آن دست از توئیت‌های ترامپ که حاوی احساسات اخلاقی بوده، ۱۵ درصد افزایش ریتوئیت را به دنبال داشته است. نه‌تنها در انتخابات بلکه در عملیات روانی که کشوری علیه کشور دیگر در فضای مجازی انجام می‌دهد نیز معمولاً از فن برانگیختن احساسات از طریق طرح مسائل احساسی اخلاقی استفاده می‌کنند. این فقط مخصوص غرب نیست، در فضای مجازی خودمان نیز به‌شدت از این فن استفاده می‌شود.
**اثرات هجمه‌ها چیست؟
از نظر علی‌زاده مهم‌ترین اثری که هجمه‌ها در فضای مجازی یا واقعی از خود بر جای می‌گذارند، احساسات منفی و مثبت است. ایجاد احساس مثبت مشکلی را رقم نمی‌زند اما احساس منفی معمولاً باعث بروز عصبانیت می‌شود.
او افزود: طبق تحقیقات فضای مجازی کشور امریکا که توسط محققان دانشگاه MIT در سال گذشته انجام شد، زمانی که افراد عصبانی هستند احتمال باورپذیری اخبار نادرست و جعلی بین آن‌ها بیشتر می‌شود.
مورد دیگر پس از باورپذیری، سیاسی شدن موضوع است. زمانی که یک موضوع فنی یا اجتماعی به یک موضوع سیاسی بدل می‌شود، به‌جای این‌که متخصصین و دانشگاهیان آن را مورد بررسی قرار دهند و درباره‌اش تحقیق کنند، سیاستمداران و خبرنگاران سیاسی شروع می‌کنند به صحبت کردن و اظهار نظر.
اثر سوم که نتیجه دو اثر قبلی است، باعث شکل‌گیری دوقطبی سیاسی می‌شود. این‌که مخاطب بدون در نظر گرفتن جزئیات، به این نگاه می‌کند که حزب مطبوعش به کدام سمت رفته و خودش نیز به همان سمت می‌رود. در این حالت حتی اگر هجمه صورت گرفته به نفع مخاطب نباشد، او ترجیح می‌دهد سکوت کند تا مشارکت. این مسئله خودبه‌خود دوقطبی بزرگی را شکل می‌دهد.
علی‌زاده معتقد است گاهی اوقات افراد ممکن است از راه‌اندازی هجمه و جمع‌آوری طومار نیت خوبی داشته باشند، اما روشی که در این راه پیش می‌گیرند اشتباه است. می‌توان برای بیان نیت دلسوزانه، به‌جای ایجاد هجمه راه مثبتی را در پیش گرفت.
** به‌جای هجمه چه می‌شود کرد؟
«اولا ما باید این ذهنیت را از خودمان دور کنیم که فقط ما قربانی اتفاقاتی هستیم که در فضای مجازی رخ می‌دهد» علی‌زاده با این توضیح می‌گوید: این‌که فکر کنیم تمام دنیا دست‌به‌دست هم داده‌اند تا فضای مجازی ما را آلوده کنند، درحالی‌که فضای مجازی خودشان پاک است، اشتباه است. تمام کشورها درگیر مشکلات فضای مجازی هستند، اگر این مسئله را به خودمان تقلیل بدهیم خیلی ساده انگارانه است.
او اضافه کرد: من منکر فعالیت‌هایی که کشورهای خارجی علیه ایران در فضای مجازی انجام می‌دهند نیستم، اما این‌که تمام اتفاقات منفی فضای مجازی را به این موضوع تقلیل بدهیم کار اشتباهی است.
این پژوهشگر گفت: در انتخابات ۲۰۱۶ امریکا، روس‌ها با استفاده از فضای مجازی به امریکا ضربه زدند. درگیری‌های این‌چنینی همه جای دنیا وجود دارد و باید بپذیریم، فضای مجازی ابزاری است که هرکسی می‌تواند از آن استفاده کند. چه استفاده درست و چه نادرست.
مقام معظم رهبری دریکی از سخنرانی‌هایشان مسئله‌ای را طرح کردند و فرمودند: «جوان‌ها امروز در فضای مجازی فعالند؛ فضای مجازی می‌تواند ابزاری باشد برای زدن توی دهن دشمنان». این شیوه استفاده از فضای مجازی است که باید در میان ما جا بیفتد.
او خاطرنشان کرد: زمانی که فردی از وجود مشکل و اصطلاحاً ولنگاری در فضای مجازی صحبت می‌کند، ابتدا این مسئله باید بررسی شود که منشأ مشکل صرفاً فضای مجازی است یا نه؟ هر کسی نمی‌تواند درباره آن اظهار نظر کند.
بررسی این مسئله نیاز به مطالعه و کار دانشگاهی دارد. باید از طریق مطالعات بین‌رشته‌ای منشأ مشکل را پیدا کرد. اگر بعد از تحلیل دقیق و روش‌مند داده‌های شبکه‌های اجتماعی مشخص شد تمام یا بخشی از مشکل مختص به فضای مجازی است، آن‌وقت باید به فکر راه‌حل برای رفع یا مدیریت کردن آن باشیم.
او تصریح کرد: آشکار پنداری نیز یکی دیگر از راه‌حل‌هایی است که می‌توان برای این مشکل در نظر گرفت. آشکارپنداری یکی از چاله‌هایی است که سیاست‌مداران و سیاست‌گذاران، برای حل بحران‌های این‌چنینی در آن می‌افتند. به این معنا که عده‌ای فکر می‌کنند همین‌که مشکلی اثبات شد، راه‌حل آن مشخص و آشکار است. درحالی‌که راه‌حل پیدا کردن برای بسیاری از مسائل حکومتی ساده نیست.
برای یافتن راه حل در این موارد، احتیاج است که موارد مشابه داخلی و خارجی بررسی شود و پس از آن فهرستی از راه‌کارها، امکان‌سنجی‌ها، اولویت‌بندی راه‌کارها، اجرا یا بومی‌سازی راه‌کارها و… تهیه شود و با اجرایی شدن به‌صورت پایلوت برای اندازه‌گیری اثر واقعی مورد استفاده قرار بگیرد.
او صحبت‌هایش را با یک مثال به پایان رساند: مثلاً در کشور هند مشکلاتی در خصوص استفاده کاربران از واتساپ وجود داشت. این مشکلات منجر به افزایش اخبار فیک در هندوستان شده بود. مسئولان این کشور به‌جای فیلتر کردن واتساپ که می‌توانست تبعات زیادی داشته باشد، راه دیگری را انتخاب کردند.
آن‌ها مطالعه‌ای انجام دادند و بر مبنای آن مطالعات و ارتباطی که با فیس‌بوک گرفتند، مسئولان این کمپانی را متقاعد کردند تا تعداد پیام‌های فورواردی افراد در واتساپ را به عدد پنج برسد. ما نیز می‌توانیم به این شکل عمل کنیم. اگر مشکلاتی در فضای مجازی وجود دارد به‌جای ربط دادن آن به وزیر ارتباطات، متهم کردن مسئولان ارتباطی کشور و جمع‌کردن طومار و امضا، بهتر است راه‌حل‌های این‌چنینی را امتحان کنیم که منجر به نتیجه درست شود.
علی‌زاده خاطرنشان کرد: حتی می‌توان برای این کار طرح‌هایی را در نظر گرفت، آن‌ها را در دو استان به‌صورت پایلوت اجرا کرد و دید نتیجه چیست. تنها با راه‌حل‌های این‌چنینی است که می‌توان به نتیجه اصولی و درست رسید و مانند هند مشکلات فضای مجازی را کاهش داد.
گزارش از میترا شکری
telegram

در صورت تمایل می‌توانید در نوار جستجوی تلگرام @favanews را تایپ کرده و عضو کانال شوید

مطالب جذابی که ممکن است علاقه داشته باشید...

دیدگاه بگذارید

اولین دیدگاه را شما بنویسید.

آگاه سازی از
avatar

wpDiscuz