سهل‌انگاری فرصت‌های فضای مجازی را می‌سوزاند

اگر اخلاقیات در نظر گرفته شود بسیاری تهدیدها تبدیل به فرصت می‌شود. فضای مجازی فرصتی در اختیار ما می‌گذارد که اگر موقع‌شناس نباشیم آن را تبدیل به تهدید می‌کنیم.فاوانیوز : اگر اخلاقیات در نظر گرفته شود بسیاری تهدیدها تبدیل به فرصت می‌شود. فضای مجازی فرصتی در اختیار ما می‌گذارد که اگر موقع‌شناس نباشیم آن را تبدیل به تهدید می‌کنیم.

اخلاق رسانه‌ای حرف اول را در خبرنگاری حرفه‌ای می‌زند و از آنجایی که رسانه چشم سوم جامعه است، مخاطبان با اعتماد به رسانه‌ها، اخبار و اطلاعاتشان را قبول می‌کنند پس برای برقراری و تداوم اعتماد، همه حلقه های تولید خبر باید پایبند به اخلاق رسانه‌ای باشد و البته فراموش نکنیم که شکل رسانه‌ها از رسانه‌های کتبی به رسانه‌های مجازی تغییر کرده است و رسانه‌ها باید به جای اما و اگرهای مربوط به مسائل بدیهی و مبرهن به سمت فضای مجازی و اما و اگرهای آن حرکت کنند. در این رابطه گفت‌وگویی با “مجید امرایی”، مدیر سرای روزنامه‌نگاران ایران انجام داده‌ایم که در زیر می‌خوانید:

آقای امرایی با توجه به اهمیت فضای مجازی، این مقوله چه فرصت‌ها و تهدیدهایی را می‌تواند برای جامعه ما داشته باشد؟
من از منظر دیگری می‌خواهم به موضوع شما نگاه کنم که توجه به اخلاق رسانه‌ای است. باید در نظر بگیریم که در فضای مجازی چه تهدیدهایی می‌تواند برای ما وجود داشته باشد، فراموش نکنیم که خارج از مرزها افراد و گروه‌هایی هستند که عمدتاً به دنبال تخریب ما هستند و تمایل به حرکت رو به رشد ما ندارند که این در واقع یک تهدید محسوب می‌شود. اما در داخل، فضای مجازی فضایی است که می‌تواند برای ما یک فرصت ایجاد کند. فراموش نکنیم که رسانه چشم سوم جامعه است. به نظر من اگر هر رسانه اخلاقیات را محور کار خود قرار دهد، می‌تواند هم به حوزه خود کمک کند و هم به‌ عنوان ابزاری، جامعه را در مسیر رو به رشد قرار دهد.

به اعتقاد من هر خبرنگار باید پیش از هر چیز یک مربی اخلاق باشد به همین دلیل وقتی خبرنگار وارد حوزه‌ای می‌شود، باید اخلاق آن حوزه را بشناسد چرا که خبرنگار نماینده میلیون‌ها نفر است. به نظر من اگر اخلاقیات را مدنظر قرار دهیم بسیاری از تهدیدها برای ما فرصت است. به اعتقاد من فضای مجازی فرصت‌هایی را به ما می‌دهد که اگر موقع شناسی نداشته باشیم، همان فرصت‌ها به تهدید تبدیل خواهد شد.

در همین رابطه به نظر شما چه ضرورت‌هایی در تشکیل شورای عالی فضای مجازی وجود دارد؟
در دهه حاضر در واقع شیوه مبارزه از آن شیوه تهاجمی رو در رو، اسلحه به دست گرفتن و جنگ‌های نظامی با سلاح‌ها خارج شده است. الان شیوه جبهه باطل، جنگ نرم است. ابزار این جنگ نرم هم رسانه‌ها هستند. رسانه‌ها امروزه به سمت رسانه‌های مجازی حرکت می‌کنند. برای پیشرفت یک جامعه چندین عامل دست به دست هم می‌دهند و فقط تمایل جامعه به پیشرفت نمی‌تواند موجب تحقق آن شود.

جامعه باید بتواند در مقابل نیروهایی که تمایل به پیشرفتش ندارند ایستادگی کند. کشور ما در تمامی حوزه‌ها در مسیری قرار گرفته است که گام‌های رو به رشد را برمی‌دارد. اگر چیزی غیر از این بود ما اینقدر دشمن نداشتیم. خیلی از کشورها در پیرامون ما هستند که حتی در سازمان ملل هم نماینده دارند، چه چیزی در ایران وجود دارد که بیش از ۹۰ شبکه به زبان فارسی در جهت تخریب ما حرکت می‌کنند و عمدتاً تلاش می‌کنند آنچه در درون کشور ما اتفاق می‌افتد، ناچیز جلوه دهند. ایران کشوری است با هزاران سال تمدن و پیشینه فرهنگی. شما فقط کافی است به موزه های بزرگ جهان مراجعه کنید، خواهید دید که بسیاری از آثار فرهنگی، هنری ایران در آنها وجود دارد. ما پتانسیل‌ بالایی داریم و با کشورهای دیگر متفاوتیم. دیگر حرف اول در دنیا را دو کشور نمی‌زند، بلکه حرف اول را کشوری می‌زند که مردم پیشرویی داشته باشد.

درباره اخلاق رسانه‌ای صحبت کردید. اصول اولیه اخلاق رسانه‌ای چیست؟  آیا در رسانه‌های ما این اصول رعایت می‌شود؟ و رسانه‌ها چطور با این مسئله برخورد می‌کنند؟
در اصول اولیه اخلاق رسانه‌ای، خبرنگار خشت بنیادین یک رسانه است یعنی خبرنگار‌ معماری رسانه‌ها را ایجاد می‌کند و به عبارتی اخلاق رسانه‌ای از خبرنگار شروع می‌شود و خبرنگار پیش از درج هر مطلبی باید توجه داشته باشد که مطلبش چقدر به سود جامعه است؟ چقدر می‌تواند جامعه را رشد دهد؟ حتی اگر نقدی هم دارد باید نقد سازنده باشد. خبرنگار در هر حوزه‌ای که می‌نگارد، باید احاطه کامل به آن حوزه داشته باشد. یک خبرنگار فقط خبربیار نیست. خبربیاری بخش ابتدایی و خام خبری است.

رسانه‌های ما چطور؟ آیا اصول اخلاق رسانه‌ای را رعایت می‌کنند؟
تمام تلاش مدیریت حوزه نگارش باید در مسیری قرار گیرد که به اخلاق رسانه‌ای توجه کند ولی متأسفانه خیلی به آن توجه نمی‌شود. به نظر من خیلی جای نقد دارد مدیری که خبرنگاری را به کار می‌گیرد باید بداند که آن خبرنگار چقدر مطلع در حوزه مورد نظر است. اگر مطلع در آن حوزه است، در جایگاهش قرار گیرد. مثلاً یک خبرنگار با اطلاعات اقتصادی نمی‌تواند خبرنگار حوزه هنری باشد. یا برعکس اگر این اتفاق بیفتد خبرنگار با آزمون و خطا پیش می‌رود که ممکن است به جامعه لطمه وارد کند.

فکر نمی‌کنید این قضیه بیشتر به دلیل اعمال سلیقه مدیران است؟
چرا درست است. چیزی است که نمی‌توان رد کرد. گاهی هم رسانه‌ها به دنبال سود هستند که عمدتاً مالی نیست و گاهی اوقات برای رسیدن به قدرت است.

نظر شما درباره مصوبه اخیر دولت که خبرگزاری‌ها را ملزم به درج منبع اخبار کرده است، چیست؟
درج منبع خبر جامعه را به سمت اخلاق محوری هدایت می‌کند.

فکر نمی‌کنید که تمایل برخی خبرگزاری‌ها به ذکر نکردن منبع علت دیگری داشته باشد و منافع برخی خبرگزاری‌ها در این است که منبع خبر را ذکر نکنند یا اینکه نظرات خود را در قالب “یک منبع آگاه” به جامعه القا کنند؟
اخلاق محوری در رسانه‌ها یکی از اصول اصلی است ولی گاهی به دلیل منافع مختلف کنار گذاشته می‌شود. رسانه امر خطیر اطلاع‌رسانی را بر عهده دارد و نماینده یک جامعه در اطلاع‌رسانی و مورد اعتماد مخاطبان است. ولی متأسفانه برخی برای القای نظرات گروهی خاص به کل جامعه از این روش استفاده می‌کنند و این کار بستر شایعه پراکنی را در جامعه فراهم می‌کند و جامعه ما را که در مسیر رو به رشد قرار دارد در معرض خطر قرار می‌دهد.

تعریف شما از خبرنگار حرفه‌ای چیست؟
خبرنگار حرفه‌ای فردی است مطلع، عمدتاً کارشناس همان حوزه و آگاه است که به عنوان زبان گویای جامعه است. به اعتقاد من خبرنگار هر حوزه باید متخصص همان حوزه باشد یعنی خبرنگاری یک تخصص است. هر فردی نمی‌تواند وارد حوزه خبرنگاری شود. خبرنگار کسی است که درباره موضوعی می‌نگارد و راجع به آن صاحب‌نظر است.

بنا به تعریف شما آیا در ایران خبرنگار حرفه‌ای داریم؟
هر خبرنگار یک متخصص در حوزه خود است. اگر هر خبرنگار پیش از حرفه خبرنگاری، تخصص لازم را به دست نیاورد، هرگز نباید وارد آن حوزه شود. چرا که نخستین و پیش پا افتاده‌ترین وظیفه هر خبرنگار دفاع از حوزه خودش است ولی وقتی خبرنگار آگاهی از حوزه‌اش نداشته باشد نمی‌تواند دفاعی از حوزه خود داشته باشد.

وقتی اتفاقی در همسایگی ما روی می‌دهد که منبع خبرش خبرگزاری‌ای باشد که هزاران کیلومتر از ما فاصله دارد، دردآور است.

متأسفانه ما به آن سطح حرفه‌ای از خبرنگاری نرسیده‌ایم. علتش هم کم توجهی است، از خبرنگار گرفته تا مدیر تصمیم گیرنده. در هر رویدادی در جامعه مسلماً همه جامعه سهیم هستند.
telegram

در صورت تمایل می‌توانید در نوار جستجوی تلگرام @favanews را تایپ کرده و عضو کانال شوید

مطالب جذابی که ممکن است علاقه داشته باشید...

دیدگاه بگذارید

اولین دیدگاه را شما بنویسید.

آگاه سازی از
avatar

wpDiscuz